Czy wolno nagrywać rozmowy bez zgody rozmówcy?

Czy wolno nagrywać rozmowy bez zgody rozmówcy? To pytanie budzi wiele wątpliwości, szczególnie w kontekście rozwoju nowoczesnych technologii oraz coraz częstszego wykorzystywania nagrań jako dowodów w postępowaniach cywilnych i karnych. Prawidłowa odpowiedź zależy od tego, kto dokonuje nagrania oraz w jakim celu i zakresie jest ono używane.

Legalność nagrywania rozmów – uczestnik a osoba trzecia

Nagrywanie rozmowy, w której uczestniczy sam nagrywający, jest legalne zgodnie z polskim Kodeksem karnym. Oznacza to, że osoba będąca stroną konwersacji może ją rejestrować nawet bez informowania i uzyskiwania zgody pozostałych rozmówców. Przepisy te wykluczają odpowiedzialność karną w takim przypadku, ponieważ nie dochodzi tu do nieuprawnionego uzyskania informacji.

Sytuacja ulega całkowitej zmianie, gdy nagrywa osoba trzecia, która nie uczestniczy w rozmowie. Takie nagranie jest kwalifikowane jako przestępstwo zgodnie z art. 267 Kodeksu karnego. Nielegalne uzyskanie informacji przeznaczonych wyłącznie dla uczestników rozmowy podlega karze pozbawienia wolności do 2 lat. Prawo chroni w tym zakresie tajemnicę komunikacyjną oraz prywatność obywateli.

Aspekty cywilne i ochrona dóbr osobistych

Samo nagranie rozmowy, nawet jeżeli jest dokonane przez uczestnika, może wiązać się z problemami na gruncie cywilnym. Nagrywanie bez wiedzy rozmówcy może naruszać dobra osobiste, takie jak swoboda wypowiedzi i prawo do prywatności. Sąd Najwyższy w wyroku z 2018 roku (sygn. I CSK 292/17) podkreślił, że niedoinformowanie drugiej strony o nagrywaniu może być uznane za naruszenie jej praw niezależnie od dalszego wykorzystania nagrania. W praktyce oznacza to, że osoba czująca się pokrzywdzona może domagać się zadośćuczynienia lub przeprosin na drodze cywilnej.

Kwestia publikacji nagrania jest jeszcze bardziej rygorystyczna. W większości przypadków – szacunkowo nawet w 90% – publiczne udostępnienie nagrania bez uzyskania zgody wszystkich rozmówców wiąże się z odpowiedzialnością za naruszenie dóbr osobistych.

RODO a nagrywanie rozmów

Regulacje RODO istotnie wpływają na legalność nagrywania rozmów w przypadku, gdy nagranie dotyczy przetwarzania danych osobowych. W działalności gospodarczej – zarówno gdy firma nagrywa klientów, jak też współpracowników – konieczne jest nie tylko poinformowanie wszystkich rozmówców o nagrywaniu, ale również uzyskanie odpowiedniej zgody. Zaniedbanie tych obowiązków grozi wielotysięcznymi karami administracyjnymi nakładanymi przez Prezesa UODO.

Dane głosu lub wizerunku uznawane są za dane osobowe, dlatego prowadząc jakąkolwiek ewidencjonowaną działalność, należy precyzyjnie informować o nagrywaniu oraz wskazać podstawy prawne i cel procesu. Naruszanie przepisów skutkuje poważnymi konsekwencjami finansowymi, dlatego firmy wdrażają szczegółowe regulaminy i polityki monitoringu oraz nagrywania rozmów.

Wykorzystanie nagrań jako dowodu w postępowaniu sądowym

Nagrania uzyskane legalnie mogą być wykorzystywane jako dowód w sprawach cywilnych oraz karnych. Trend ten nasila się w sytuacjach trudnych do udowodnienia – jak przypadki mobbingu, przemocy domowej czy spory rozwodowe – gdzie nagrania pomagają wyjaśnić przed sądem faktyczny przebieg wydarzeń. Krąg dopuszczalności materiału dowodowego jest szeroki, jeśli nagrywający był stroną rozmowy i nie złamał obowiązujących przepisów karnych.

Publikacja lub dalsze rozpowszechnianie nagrania, nawet w przypadku uzyskania go legalnie, wiąże się jednak z potencjalną odpowiedzialnością cywilną i roszczeniami dotyczącymi naruszenia dóbr osobistych lub przepisów o ochronie danych osobowych.

Najważniejsze zasady i konsekwencje naruszenia prawa

Legalność nagrania rozmowy zależy wprost od tego, kto rejestruje dźwięk lub obraz, oraz czy sam uczestniczy w rozmowie. Każde nagrywanie rozmów przez osoby trzecie bez zgody i wiedzy uczestników kwalifikowane jest jako przestępstwo zagrożone karą do 2 lat pozbawienia wolności.

W przypadku uczestnika nagranie nie stanowi przestępstwa, jednak może naruszać dobra osobiste i dane osobowe osób trzecich. Publikacja materiału czy jego udostępnienie innym osobom najczęściej prowadzi do odpowiedzialności cywilnej, a w kontekście działalności gospodarczej – również administracyjnej, ze względu na naruszenie przepisów RODO.

Podsumowanie

Podstawowa zasada dotycząca nagrywania rozmów bez zgody rozmówcy mówi, że uczestnik rozmowy może dokonać nagrania bez wcześniejszego informowania drugiej strony i nie grozi mu za to odpowiedzialność karna. Osoba trzecia dokonująca nagrania już ponosi ryzyko surowej kary. Bez względu na aspekt karny należy jednak pamiętać o konsekwencjach cywilnych oraz wymogach wynikających z przepisów o ochronie danych osobowych – szczególnie w działalności gospodarczej. Publikowanie lub wykorzystywanie nagrania zawsze wymaga analizy ryzyka naruszenia czyichś praw lub interesów.